शिवसूत्राणि
Śivasūtrāṇi
- 1 caitanyam ātmā ચૈતન્ય (શુદ્ધ ચિત્-સ્વરૂપ) જ આત્મા છે.
- 2 jñānaṃ bandhaḥ (પરિમિત, દ્વૈતમય) જ્ઞાન બંધન છે.
- 3 yonivargaḥ kalāśarīram યોનિવર્ગ (માયા — ઘટના-પ્રપંચની યોનિ) અને કલા-શરીર (કલાઓથી રચાયેલ દેહ) — (એ પણ બંધન છે).
- 4 jñānādhiṣṭhānaṃ mātṛkā (બદ્ધ) જ્ઞાનનો અધિષ્ઠાન માતૃકા છે — અસમજાયેલી વર્ણ-માતૃકા.
- 5 udyamo bhairavaḥ (ચૈતન્યનો સહજ) ઉદ્યમ — તેજસ્વી ઊર્ધ્વોન્મેષ — એ જ ભૈરવ છે.
- 6 śakticakra-sandhāne viśva-saṃhāraḥ શક્તિચક્ર સાથેના સંધાનથી (વિષય રૂપે ભાસતા) વિશ્વનો સંહાર થાય છે.
- 7 jāgrat-svapna-suṣupta-bhede turyābhoga-sambhavaḥ જાગ્રત, સ્વપ્ન અને સુષુપ્તિ — એ ત્રણ અવસ્થાભેદોમાં પણ (યોગીને) તુર્ય (ચોથી અવસ્થા)ના…
- 8 jñānaṃ jāgrat (પ્રત્યક્ષ, ઐન્દ્રિય) જ્ઞાન જાગ્રત-અવસ્થા છે.
- 9 svapno vikalpāḥ સ્વપ્ન વિકલ્પો (માનસ-રચનાઓ) છે.
- 10 aviveko māyāsauṣuptam અવિવેક (વિવેકનો અભાવ) એ માયાનું સુષુપ્તિ-રૂપ છે.
- 11 tritaya-bhoktā vīreśaḥ (જાગ્રત, સ્વપ્ન, સુષુપ્તિ — એ) ત્રિતયનો ભોક્તા વીરેશ (ઇન્દ્રિય-વીરોનો સ્વામી) છે.
- 12 vismayo yoga-bhūmikāḥ વિસ્મય (અદ્ભુત આશ્ચર્ય-ભાવ) જ યોગની ભૂમિકાઓ છે.
- 13 icchāśaktir umā kumārī (યોગીની) ઇચ્છા-શક્તિ ઉમા છે — અને કુમારી (અનન્ય, અપરિણીત, શુદ્ધ).
- 14 dṛśyaṃ śarīram દૃશ્ય (સર્વ દૃષ્ય જગત) (તેનું) શરીર છે.
- 15 hṛdaye citta-saṅghaṭṭād dṛśya-svāpa-darśanam હૃદય(માં ચિત્તના સંઘટ્ટ (એકાગ્ર સંયોગ)થી દૃશ્યનું સ્વાપ-દર્શન (દૃશ્યનો જાણે લય થઈ ગયો હોય…
- 16 śuddha-tattva-sandhānād vā apaśu-śaktiḥ અથવા શુદ્ધ તત્ત્વ સાથેના સંધાનથી (પણ) અપશુ-શક્તિ (પશુભાવમાંથી મુક્ત કરતી શક્તિ) પ્રાપ્ત…
- 17 vitarka ātmajñānam (દૃઢ, સ્વાનુભવાત્મક) વિતર્ક એ જ આત્મજ્ઞાન છે.
- 18 lokānandaḥ samādhi-sukham (જગતના દર્શનનો) લોકાનંદ એ સમાધિનું સુખ છે.
- 19 śakti-sandhāne śarīrotpattiḥ શક્તિ સાથેના સંધાનથી (યોગી ઇચ્છિત) શરીરની ઉત્પત્તિ કરી શકે છે.
- 20 bhūta-sandhāna-bhūta-pṛthaktva-viśva-saṅghaṭṭāḥ (તે યોગી) ભૂતસંધાન (તત્ત્વોને જોડવાની), ભૂત-પૃથક્ત્વ (તત્ત્વોને અલગ કરવાની — જેમ રોગથી)…
- 21 śuddha-vidyodayāc cakreśatva-siddhiḥ શુદ્ધવિદ્યાના ઉદયથી (શક્તિ-)ચક્રના ઈશત્વ (પ્રભુત્વ)ની સિદ્ધિ થાય છે.
- 22 mahāhradānusandhānān mantra-vīryānubhavaḥ મહાહ્રદ (પરમ ચૈતન્યના મહાસરોવર) સાથેના અનુસંધાનથી મંત્ર-વીર્ય (મંત્રની પ્રભા-શક્તિ)નો…