स्पन्दकारिकाः
Spandakārikāḥ
- 1 yathecchābhyarthito dhātā jāgrato 'rthān hṛdi sthitān / soma-sūryodayaṃ … (साधकाच्या) इच्छेनुसार प्रार्थिलेला असा तो धाता (स्पंद-धारक) — सोम व सूर्य यांचा उदय…
- 2 tathā svapne 'py abhīṣṭārthān praṇayasyānatikramāt / nityaṃ sphuṭataraṃ … त्याचप्रमाणे स्वप्नातही — भक्ताच्या प्रणयाचे (आर्तभावाचे) उल्लंघन न करता — (तो) मध्यात…
- 3 anyathā tu svatantrā syāt sṛṣṭis tad-dharmakatvataḥ / satataṃ … अन्यथा त्याचा (स्पंदाचा) धर्म धारण करणारी सृष्टी स्वतंत्र होईल — जागृती व स्वप्न या…
- 4 yathā hy artho 'sphuṭo dṛṣṭaḥ sāvadhāne 'pi cetasi … ज्याप्रमाणे अवधान देणाऱ्या चित्तातही प्रथम अस्पष्ट दिसलेला अर्थ, स्वतःच्या बलाच्या…
- 5 tathā yat paramārthena yena yatra yathā sthitam / … ...त्याचप्रमाणे जे काही परमार्थदृष्ट्या जिथे, ज्याकडून, ज्याप्रमाणे स्थित आहे — ते…
- 6 durbalo 'pi tad ākramya yataḥ kārye pravartate / … दुर्बल माणूसही त्याचा (स्पंदाचा) आश्रय घेऊनच कार्यात प्रवृत्त होतो;
- 7 anenādhiṣṭhite dehe yathā sarva-jñatādayaḥ / tathā svātmany adhiṣṭhānāt … ज्याप्रमाणे या (स्पंदा)ने अधिष्ठित देहामध्ये सर्वज्ञता इत्यादी (शक्ती प्रकटतात),…
- 8 glānir viluṇṭhikā dehe tasyāś cājñānataḥ sṛtiḥ / tad-unmeṣa-viluptaṃ … ग्लानी (मलूलता) ही देहाला लुटणारी (दरोडेखोर) आहे;
- 9 eka-cintā-prasaktasya yataḥ syād aparodayaḥ / unmeṣaḥ sa tu … एका चिंतेत (विचारात) गुंतलेल्या माणसाच्या ठिकाणी ज्यापासून दुसऱ्या (विचाराचा) उदय होतो —…
- 10 ato vindur ato nādo rūpam asmād ato rasaḥ … त्याच (उन्मेषा)पासून — बिंदू, नाद, रूप आणि रस — हे (अनुभव) देहधाऱ्याला क्षोभक (अस्थिर…
- 11 didṛkṣayeva sarvārthān yadā vyāpyāvatiṣṭhate / tadā kiṃ bahunoktena … जेव्हा (तो स्पंद), जणू पाहण्याच्या इच्छेने सर्व अर्थांना व्यापून (त्यांमध्ये) स्थित होतो…
- 12 prabuddhaḥ sarvadā tiṣṭhej jñānenālokya gocaram / ekatrāropayet sarvaṃ … प्रबुद्ध (जागलेला साधक) नेहमी सावध राहावा — ज्ञानाने (इंद्रिय-)गोचराकडे…
- 13 śabda-rāśi-samutthasya śakti-vargasya bhogyatām / kalā-vilupta-vibhavo gataḥ san sa … शब्दराशी (अक्षरांच्या समूहा)पासून उठलेल्या शक्तिवर्गाच्या (शक्ति-समूहाच्या) भोग्यतेला…
- 14 parāmṛta-rasāpāyas tasya yaḥ pratyayodbhavaḥ / tenāsvatantratām eti sa … त्याच्या ठिकाणी जो प्रत्ययांचा (विकल्पांचा, मनातील संकल्पनांचा) उद्भव आहे — हाच परम…
- 15 svarūpāvaraṇe cāsya śaktayaḥ satatotthitāḥ / yataḥ śabdānuvedhena na … आणि त्याच्या स्वरूपाला झाकण्यासाठी या (शक्ती) सतत उठलेल्या असतात — कारण शब्दाच्या…
- 16 seyaṃ kriyātmikā śaktiḥ śivasya paśu-vartinī / bandhayitrī sva-mārgasthā … ही तीच शिवाची क्रियात्मक (कार्य-)शक्ती — पशूच्या (बद्ध जीवाच्या) ठिकाणी कार्य करताना —…
- 17 tan-mātrodaya-rūpeṇa mano-'haṃ-buddhi-vartinā / pury-aṣṭakena saṃruddhas tad-utthaṃ pratyayodbhavam // तन्मात्रांच्या उदयरूपाने — मन, अहंकार व बुद्धी म्हणून कार्यरत असणाऱ्या — पुर्यष्टकाने…
- 18 bhuṅkte para-vaśo bhogaṃ tad-bhāvāt saṃsared ataḥ / saṃsṛti-pralayasyāsya … परवश (परतंत्र) होऊन तो भोग भोगतो, आणि त्यामुळेच संसारात भ्रमण करतो;
- 19 yadā tv ekatra saṃrūḍhas tadā tasya layodayau / … परंतु जेव्हा तो एकात (परम तत्त्वात) दृढपणे रुजतो, तेव्हा त्या (पुर्यष्टका)चा लय व उदय…