विज्ञानभैरवतन्त्र
Vijñānabhairavatantra
- 1 śrīdevy uvāca | śrutaṃ deva mayā sarvaṃ rudrayāmalasambhavam … ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ: ହେ ପ୍ରଭୁ, ରୁଦ୍ରଯାମଳରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ…
- 2 adyāpi na nivṛtto me saṃśayaḥ parameśvara | kiṃ … ତଥାପି ଆଜି ସୁଦ୍ଧା, ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ମୋର ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହୋଇ ନାହିଁ: ହେ ଦେବ, ଶବ୍ଦରାଶି ଓ କଳାମୟ ସେହି…
- 3 kiṃ vā navātmabhedena bhairave bhairavākṛtau | triśirobhedabhinnaṃ vā … ତାହା କ'ଣ ଭୈରବାକୃତିରେ ଭୈରବଠାରେ ନବାତ୍ମା-ବିଭାଗ ଦ୍ୱାରା?
- 4 nādabindumayaṃ vāpi kiṃ candrārdhanirodhikāḥ | cakrārūḍham anackaṃ vā … କିମ୍ବା ତାହା ନାଦ-ବିନ୍ଦୁମୟ?
- 5 parāparāyāḥ sakalam aparāyāś ca vā punaḥ | parāyāḥ … କିମ୍ବା ତାହା ପରାପରା ଓ ଅପରାର ସମଗ୍ର ସମଷ୍ଟି?
- 6 na hi varṇavibhedena dehabhedena vā bhavet | paratvaṃ … ବର୍ଣ୍ଣଭେଦ ବା ଦେହଭେଦ ଦ୍ୱାରା ପରତ୍ୱ ହୋଇ ପାରେ ନାହିଁ;
- 7 prasādaṃ kuru me nātha niḥśeṣaṃ chindhi saṃśayam | … ହେ ନାଥ, ମୋ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ, ମୋର ସନ୍ଦେହକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛିନ୍ନ କରନ୍ତୁ। ଭୈରବ କହିଲେ: ସାଧୁ,…
- 8 guhyātiguhyagoptṛ tvaṃ yadyapīdaṃ varānane | tathāpi kathayiṣyāmi yathā … ହେ ବରାନନେ, ଯଦିଓ ତୁମେ ଗୁହ୍ୟାତିଗୁହ୍ୟର ରକ୍ଷୟିତ୍ରୀ, ତଥାପି ମୁଁ ଏହି ବିଷୟ କହିବି;
- 9 yat paraṃ niṣkalaṃ devi sarvatattvātigocaram | tat tu … ହେ ଦେବୀ, ଯାହା ପର, ନିଷ୍କଳ, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ସୀମା ବାହାରେ — ତାହା ଶବ୍ଦରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ;
- 10 devi prakṛtirūpā yā tasyāḥ kiṃ rūpam ucyate | … ହେ ଦେବୀ, ଯିଏ ପ୍ରକୃତିରୂପା ସେ, ତାଙ୍କର କେଉଁ ରୂପ କୁହାଯିବ?
- 11 tadā tasmin mahāvyomni pralīne śaśibhāskare | magnavat tāmasī … ସେତେବେଳେ ସେହି ମହାବ୍ୟୋମରେ, ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୟ ପ୍ରାପ୍ତ, ଶୂନ୍ୟଗୋଚରରେ ଡୁବିଯିବା ପରି…
- 12 evaṃvidhā bhairavasya yāvasthā parigīyate | sā parā pararūpeṇa … ଭୈରବଙ୍କର ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଏହିପରି ବର୍ଣ୍ଣିତ — ସେ ପର ସ୍ୱରୂପରେ ପରା, ପରମା ଦେବୀ ରୂପେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।
- 13 śaktiśaktimator yadvad abhedaḥ sarvadā sthitaḥ | atas taddharmadharmitvāt … ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଅଭେଦ ଯେପରି ସର୍ବଦା ସ୍ଥାୟୀ — ସେହିପରି ଗୁଣ ଓ ଗୁଣୀ ସମ୍ବନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା…
- 14 na vahner dāhikā śaktir vyatiriktā vibhāvyate | kevalaṃ … ଅଗ୍ନିର ଦାହିକା ଶକ୍ତି ତାହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ବୋଲି ବିଚାର ହୁଏ ନାହିଁ;
- 15 śaktyavasthāpraviṣṭasya nirvibhāgena bhāvanā | tadāsau śivarūpī syāt śaivī … ଯିଏ ଶକ୍ତି-ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ନିର୍ବିଭାଗ ଭାବନା — ତାହାଦ୍ୱାରା ସେ ଶିବରୂପୀ…
- 16 yathālokena dīpasya kiraṇair bhāskarasya ca | jñāyate digvibhāgādi … ହେ ପ୍ରିୟେ, ଯେପରି ଦୀପର ଆଲୋକ ବା ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଦିଗ୍-ବିଭାଗ ଆଦି ଜଣା ପଡ଼େ, ସେହିପରି ଶକ୍ତି…
- 17 śrīdevy uvāca | devadeva triśūlāṅka kapālakṛtabhūṣaṇa | digdeśakālaśūnyā … ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ: ହେ ଦେବଦେବ, ତ୍ରିଶୂଳାଙ୍କ, କପାଳକୃତଭୂଷଣ, ସେ ତତ୍ତ୍ୱ ଦିଗ-ଦେଶ-କାଳ ଶୂନ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ…
- 18 yāvasthā bharitākārā bhairavasyopalabhyate | kair upāyair mukhaṃ tasya … ଭୈରବଙ୍କର ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ପୂର୍ଣ୍ଣତା ରୂପେ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ — କେଉଁ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ତାହାର ଦ୍ୱାର?
- 19 bhairava uvāca | ūrdhve prāṇo hyadho jīvo visargātmā … ଭୈରବ କହିଲେ: ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ପ୍ରାଣ, ଅଧଃରେ ଜୀବ (ଅପାନ);
- 20 maruto'ntar bahir vāpi viyadyugmā nivartanāt | bhairavyā bhairavasyetthaṃ … ହେ ଭୈରବୀ, ଭିତରେ କିମ୍ବା ବାହାରେ ଶ୍ୱାସର ଯୁଗଳ-ଶୂନ୍ୟର ଅନିବୃତ୍ତିରୁ — ଏହିପରି ଭୈରବୀଠାରୁ ଭୈରବଙ୍କର…
- 21 na vrajen na viśec chaktir marudrūpā vikāsite | … ଯେତେବେଳେ ମରୁଦ୍-ରୂପ ଶକ୍ତି ବାହାରକୁ ଯାଏ ନାହିଁ କି ଭିତରକୁ ଆସେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ତାହା ବିକାଶିତ ହୁଏ;
- 22 kumbhitā recitā vāpi pūritā vā yadā bhavet | … ଶ୍ୱାସ କୁମ୍ଭିତ ହେଉ, ରେଚିତ ହେଉ, କିମ୍ବା ପୂରିତ — ଯେତେବେଳେ ବି ହେଉ, ତାହାର ଶେଷରେ ସେହି ଶାନ୍ତନାମକ…
- 23 āmūlāt kiraṇābhāsāṃ sūkṣmāt sūkṣmatarātmikām | cintayet tāṃ dviṣaṭkānte … ମୂଳରୁ କିରଣ-ସଦୃଶ, ସୂକ୍ଷ୍ମରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମତର ତାହାକୁ ଚିନ୍ତା କର — ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି…
- 24 udgacchantīṃ taḍidrūpāṃ praticakraṃ kramāt kramam | ūrdhvaṃ muṣṭitrayāvadhi … ତଡ଼ିତ୍-ରୂପା ସେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠୁଥିବାର କଳ୍ପନା କର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚକ୍ର ଦେଇ କ୍ରମେ କ୍ରମେ,…
- 25 kramadvādaśakaṃ samyag dvādaśākṣarabheditam | sthūlasūkṣmaparasthityā muktvā muktvāntataḥ śivaḥ ବାର-ସ୍ଥାନର କ୍ରମକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ, ବାର ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ, ସ୍ଥୂଳ-ସୂକ୍ଷ୍ମ-ପର ସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା,…
- 26 tayāpūryāśu mūrdhāntaṃ bhaṅktvā bhrūkṣepasetunā | nirvikalpaṃ manaḥ kṛtvā … ସେହି (ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ଶିଘ୍ର ମୂର୍ଦ୍ଧାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂରଣ କରି, ଭ୍ରୂକ୍ଷେପର ସେତୁ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗି,…
- 27 śikhipakṣaiś citrarūpair maṇḍalaiḥ śūnyapañcakam | dhyāyato'nuttare śūnye praveśo … ମୟୂରପୁଚ୍ଛ ସଦୃଶ ବିଚିତ୍ର-ରୂପୀ ମଣ୍ଡଳଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଶୂନ୍ୟ-ପଞ୍ଚକ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ଯୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ…
- 28 īdṛśena krameṇaiva yatra kutrāpi cintanā | śūnye kuḍye … ଏହିପରି କ୍ରମରେ, ଯେଉଁଠି ଯିଏ — ଚିନ୍ତନ ଶୂନ୍ୟ, କାନ୍ଥ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାତ୍ର, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଯାଉ —…
- 29 kapālāntar mano nyasya tiṣṭhan mīlitalocanaḥ | krameṇa manaso … କପାଳ ଭିତରେ ମନ ସ୍ଥାପନ କରି, ବନ୍ଦ ଆଖିରେ ସ୍ଥିର ରହି, ମନର କ୍ରମିକ ଦୃଢ଼ତା ଦ୍ୱାରା — ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ…
- 30 madhyanāḍī madhyasaṃsthā bisasūtrābharūpayā | dhyātāntarvyomayā devyā tayā devaḥ … ମଧ୍ୟ-ନାଡ଼ୀ (ସୁଷୁମ୍ନା), ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ, ପଦ୍ମ-ତନ୍ତୁ ସଦୃଶ — ଅନ୍ତର୍ଭ୍ୟୋମା ଦେବୀ ରୂପେ ଧ୍ୟାନ କଲେ,…
- 31 kararuddhadṛgastreṇa bhrūbhedād dvārarodhanāt | dṛṣṭe bindau kramāl līne … ହାତ ଦ୍ୱାରା ଦୃଷ୍ଟି-ଅସ୍ତ୍ର ରୋଧ କରି, ଭ୍ରୂ-ଭେଦ ଓ ଦ୍ୱାର-ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଯେତେବେଳେ ବିନ୍ଦୁ ଦୃଷ୍ଟ ଓ…
- 32 dhāmāntaḥkṣobhasambhūtasūkṣmāgnitilakākṛtim | binduṃ śikhānte hṛdaye layānte dhyāyato layaḥ ନିଜ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କ୍ଷୋଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଗ୍ନି-ତିଳକ ଆକୃତିର ବିନ୍ଦୁକୁ ଶିଖାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ,…
- 33 anāhate pātrakarṇe'bhagnaśabde sariddrute | śabdabrahmaṇi niṣṇātaḥ paraṃ brahmādhigacchati ଅନାହତ ଶବ୍ଦରେ, ସୁପାତ୍ର କର୍ଣ୍ଣରେ, ଅଭଗ୍ନ ଶବ୍ଦରେ, ନଦୀର ଗତି ସଦୃଶ — ଶବ୍ଦ-ବ୍ରହ୍ମରେ ନିଷ୍ଣାତ…
- 34 praṇavādisamuccārāt plutānte śūnyabhāvanāt | śūnyayā parayā śaktyā śūnyatām … ଓଁକାର ଆଦିର ସମୁଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ଳୁତ ଶେଷରେ ଶୂନ୍ୟ ଭାବନା ଦ୍ୱାରା, ଶୂନ୍ୟା ପରମା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା —…
- 35 yasya kasyāpi varṇasya pūrvāntāv anubhāvayet | śūnyayā śūnyabhūto'sau … ଯେକୌଣସି ବର୍ଣ୍ଣର ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ତ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ;
- 36 tantryādivādyaśabdeṣu dīrgheṣu kramasaṃsthiteḥ | ananyacetāḥ pratyante paravyomavapur bhavet ତନ୍ତ୍ରୀ ଆଦି ବାଦ୍ୟର ଦୀର୍ଘ ଶବ୍ଦରେ କ୍ରମିକ ସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା — ଅନନ୍ୟ-ଚିତ୍ତ ଯୋଗୀ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ…
- 37 piṇḍamantrasya sarvasya sthūlavarṇakrameṇa tu | ardhendubindunādāntaḥ śūnyoccārād bhavec … ସମସ୍ତ ପିଣ୍ଡ-ମନ୍ତ୍ରର ସ୍ଥୂଳ-ବର୍ଣ୍ଣ-କ୍ରମରେ, ଅର୍ଦ୍ଧେନ୍ଦୁ-ବିନ୍ଦୁ-ନାଦାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ,…
- 38 nijadehe sarvadikkaṃ yugapad bhāvayed viyat | nirvikalpamanās tasya … ନିଜ ଦେହରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏକ ସମୟରେ ବ୍ୟୋମକୁ ଭାବନା କରନ୍ତୁ — ନିର୍ବିକଳ୍ପ ମନ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ…
- 39 pṛṣṭhaśūnyaṃ mūlaśūnyaṃ yugapad bhāvayec ca yaḥ | śarīranirapekṣiṇyā … ଯିଏ ଏକ ସମୟରେ ପୃଷ୍ଠ-ଶୂନ୍ୟ ଓ ମୂଳ-ଶୂନ୍ୟ ଭାବନା କରନ୍ତି — ଶରୀର-ନିରପେକ୍ଷ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ…
- 40 pṛṣṭhaśūnyaṃ mūlaśūnyaṃ hṛcchūnyaṃ bhāvayet sthiram | yugapannirvikalpatvān nirvikalpodayas … ପୃଷ୍ଠ-ଶୂନ୍ୟ, ମୂଳ-ଶୂନ୍ୟ, ଓ ହୃଦୟ-ଶୂନ୍ୟ — ଏ ସବୁକୁ ଏକ ସମୟରେ ସ୍ଥିର ଭାବନା କରନ୍ତୁ। ଯୁଗପତ୍…
- 41 tanūdeśe śūnyataiva kṣaṇamātraṃ vibhāvayet | nirvikalpaṃ nirvikalpo nirvikalpasvarūpabhāk ଶରୀରର ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ କେବଳ କ୍ଷଣ ମାତ୍ର ଶୂନ୍ୟତା ଭାବନା କରନ୍ତୁ — ନିର୍ବିକଳ୍ପ ହୋଇ, ସେ…
- 42 sarvaṃ dehagataṃ dravyaṃ viyadvyāptaṃ mṛgekṣaṇe | vibhāvayet tatas … ହେ ମୃଗେକ୍ଷଣେ, ଦେହଗତ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ବ୍ୟୋମ-ବ୍ୟାପ୍ତ ବୋଲି ଭାବନା କରନ୍ତୁ — ତାହାଠାରୁ ତାଙ୍କର ସେହି…
- 43 dehāntare tvagvibhāgaṃ bhittibhūtaṃ vicintayet | na kiñcid antare … ଦେହ ଭିତରେ, ତ୍ୱକ୍-ବିଭାଗକୁ କେବଳ କାନ୍ଥ ସଦୃଶ ଭାବନା କରନ୍ତୁ, ଭିତରେ କିଛି ନାହିଁ। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ…
- 44 hṛdyākāśe nilīnākṣaḥ padmasampuṭamadhyagaḥ | ananyacetāḥ subhage paraṃ saubhāgyam … ହେ ସୁଭଗେ, ହୃଦୟାକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଲୀନ କରି, ପଦ୍ମ-ସମ୍ପୁଟର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଅନନ୍ୟ-ଚିତ୍ତ…
- 45 sarvataḥ svaśarīrasya dvādaśānte manolayāt | dṛḍhabuddher dṛḍhībhūtaṃ tattvalakṣyaṃ … ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିଜ ଶରୀରର ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତରେ ମନର ଲୟ ଦ୍ୱାରା, ଦୃଢ ବୁଦ୍ଧି ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ…
- 46 yathā tathā yatra tatra dvādaśānte manaḥ kṣipet | … ଯେପରି ସେପରି, ଯେଉଁଠି ସେଉଁଠି, ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତରେ ମନକୁ ନିକ୍ଷେପ କରନ୍ତୁ;
- 47 yatra yatra mano yāti bāhye vābhyantare'pi vā | … ମନ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଯାଏ — ବାହାରେ ବା ଭିତରେ — ସେଠାରେ ସେଠାରେ ଶିବ-ଅବସ୍ଥା ବିଦ୍ୟମାନ;
- 48 yatra yatrākṣamārgeṇa caitanyaṃ vyajyate vibhoḥ | tasya tanmātradharmitvāc … ବିଭୁଙ୍କ ଚୈତନ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ — ଯୋଗୀ କେବଳ ତତ୍-ମାତ୍ର ଗୁଣ…
- 49 kṣutādyante bhaye śoke gahvare vā raṇād drute | … ହିକ୍କା ଆଦିର ଶେଷରେ, ଭୟରେ, ଶୋକରେ, ଗଭୀର ଗହ୍ୱରରେ, ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାୟନରେ, କୁତୂହଳରେ, କ୍ଷୁଧା ଆଦିର…
- 50 vastuṣu smaryamāṇeṣu dṛṣṭe deśe manas tyajet | svaśarīraṃ … ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଥିବା ବସ୍ତୁ ସମ୍ବନ୍ଧରେ, ଦୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ, ମନକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ। ନିଜ ଶରୀରକୁ ନିରାଧାର…
- 51 kvacid vastuni vinyasya śanair dṛṣṭiṃ nivartayet | tajjñānaṃ … ହେ ଦେବୀ, କୌଣସି ବସ୍ତୁରେ (ଦୃଷ୍ଟି) ସ୍ଥାପନ କରି, ଧୀରେ ଧୀରେ ଦୃଷ୍ଟି ନିବାରଣ କରନ୍ତୁ;
- 52 bhaktyudrekād viraktasya yādṛśī jāyate matiḥ | sā śaktiḥ … ବିରକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଠାରେ ଭକ୍ତିର ଉଦ୍ରେକ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ମତି ଜାତ ହୁଏ — ତାହାହିଁ ଶାଙ୍କରୀ ଶକ୍ତି;
- 53 vastvantare vedyamāne sarvavastuṣu śūnyatā | tām eva manasā … ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଜ୍ଞାତ ହେଉଛି, ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶୂନ୍ୟତା;
- 54 kiñcijjñair yā smṛtā śuddhiḥ sā śuddhiḥ śambhudarśane | … ଅଳ୍ପଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଶୁଦ୍ଧି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ — ସେହି ଶୁଦ୍ଧି ଶମ୍ଭୁ-ଦର୍ଶନରେ ଶୁଦ୍ଧି…
- 55 sarvatra bhairavo bhāvaḥ sāmānyeṣv api gocaraḥ | na … ସବୁଠାରେ — ସାମାନ୍ୟ ବସ୍ତୁରେ ସୁଦ୍ଧା — ଭୈରବ-ଭାବ ଗୋଚର;
- 56 samaḥ śatrau ca mitre ca samo mānāvamānayoḥ | … ଶତ୍ରୁ ଓ ମିତ୍ର ପ୍ରତି ସମ, ମାନ ଓ ଅପମାନରେ ସମ — ବ୍ରହ୍ମର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତାର କାରଣରୁ ଏହା ଜାଣି ବ୍ୟକ୍ତି…
- 57 na dveṣaṃ bhāvayet kvāpi na rāgaṃ bhāvayet kvacit … କୌଣସି ବିଷୟରେ ଦ୍ୱେଷ ଭାବନା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, କୌଣସିଠାରେ ରାଗ ଭାବନା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ;
- 58 yad avedyaṃ yad agrāhyaṃ yac chūnyaṃ yad abhāvagam … ଯାହା ଅବେଦ୍ୟ, ଯାହା ଅଗ୍ରାହ୍ୟ, ଯାହା ଶୂନ୍ୟ, ଯାହା ଅଭାବ-ଗତ — ସେସବୁ ଭୈରବ ବୋଲି ଭାବନୀୟ;
- 59 nitye vibhau nirādhāre vyāpake cākhilātmani | iti bhairavam … ନିତ୍ୟ, ବିଭୁ, ନିରାଧାର, ବ୍ୟାପକ ଏବଂ ଅଖିଳ-ଆତ୍ମା ରୂପେ ଭୈରବକୁ ଅନୁସ୍ମରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମୁକ୍ତ…
- 60 nirādhāraṃ saṃśayena varjitaṃ khyātivarjitam | brahma tat paramaṃ … ନିରାଧାର, ସନ୍ଦେହ-ବର୍ଜିତ, ଖ୍ୟାତି-ବର୍ଜିତ — ତାହାହିଁ ସେହି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି;
- 61 yathā tathopadeśena kriyate marutāṃ layaḥ | tathā tathā … ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ମରୁତ୍-ର ଲୟ ଘଟାଯାଏ, ସେପରି ଜ୍ଞେୟ ମନ ସେହି ଅବସ୍ଥାର ପଦରେ ଯାଏ।
- 62 amūlaṃ mūlanāḍīnāṃ vāyupūrṇāṃ suṣumṇikām | dvādaśānte sthitāṃ dhyātvā … ମୂଳ-ନାଡ଼ୀଗୁଡ଼ିକର ଅମୂଳ, ବାୟୁ-ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଷୁମ୍ନିକାକୁ, ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତରେ ସ୍ଥିତ ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରି, ଅମୂଳ…
- 63 kapālāntar manas tadvad dhyāyato na cirāt prabho | … ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେହିପରି କପାଳ ଭିତରେ ମନ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ, ବେଶି ସମୟ ନ ଲାଗି, ଚିନ୍ମୟ…
- 64 madhyajihve sphāritāsye madhye nikṣipya cetanām | hoccāraṃ manasā … ଜିଭ ମଝିରେ ରଖି, ମୁଖ ଖୋଲା, ମଝିରେ ଚେତନା ନିକ୍ଷେପ କରି, ମନରେ 'ହ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁ କରୁ — ତାହାଠାରୁ…
- 65 āsane śayane sthitvā nirādhāraṃ vibhāvayan | svadehaṃ manasi … ଆସନ କିମ୍ବା ଶୟନରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ନିଜ ଶରୀରକୁ ନିରାଧାର ବୋଲି ଭାବନା କରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ — ମନ କ୍ଷୀଣ…
- 66 calāsane sthitasyātha śanair vā dehacālanāt | praśānte mānase … ହେ ଦେବୀ, ଚଳନ୍ତା ଆସନରେ ବସି, କିମ୍ବା ଧୀରେ ଧୀରେ ଦେହ ଚାଳନା ଦ୍ୱାରା — ମାନସିକ ଭାବ ପ୍ରଶାନ୍ତ ହେଲେ —…
- 67 ākāśaṃ vimalaṃ paśyan kṛtvā dṛṣṭiṃ nirantarām | stabdhātmā … ହେ ଦେବୀ, ବିମଳ ଆକାଶକୁ ନିରନ୍ତର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁ ଦେଖୁ, ସ୍ତବ୍ଧ-ଆତ୍ମା ବ୍ୟକ୍ତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଭୈରବ-ବପୁ…
- 68 līnaṃ mūrdhni viyat sarvaṃ bhairavatvena bhāvayet | tat … ମୁଣ୍ଡରେ ଲୀନ ସମସ୍ତ ବ୍ୟୋମକୁ ଭୈରବତ୍ୱ ରୂପେ ଭାବନା କରନ୍ତୁ — ସେସବୁ ଭୈରବାକାର ତେଜସ୍-ତତ୍ତ୍ୱରେ…
- 69 kiñcijjñātaṃ dvaitadāyi bāhyālokas tamaḥ punaḥ | viśvādi bhairavaṃ … କିଞ୍ଚିତ୍-ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱୈତ ଆଣେ;
- 70 evam eva durniśāyāṃ kṛṣṇapakṣāgame ciram | taimiraṃ bhāvayan … ସେହିପରି, ଦୁର୍ନିଶାରେ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଆଗମନ ସମୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତୈମିର ରୂପ ଭାବନା କଲେ — ଭୈରବ-ରୂପ…
- 71 evam eva nimīlyādau netre kṛṣṇābham agrataḥ | prasārya … ସେହିପରି, ପ୍ରଥମେ ଆଖି ବନ୍ଦ କରି, କୃଷ୍ଣାଭ ସମ୍ମୁଖରେ ବିସ୍ତାର କରି, ଭୈରବ-ରୂପ ଭାବନା କରୁ କରୁ —…
- 72 yasya kasyendriyasyāpi vyāghātāc ca nirodhataḥ | praviṣṭasyādvaye śūnye … ଯେକୌଣସି ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ବ୍ୟାଘାତ ବା ନିରୋଧ ଦ୍ୱାରା — ଅଦ୍ୱୟ ଶୂନ୍ୟରେ ପ୍ରବିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିଠାରେ ସେଠାରେହିଁ…
- 73 abindum avisargaṃ ca akāraṃ japato mahān | udeti … ଅବିନ୍ଦୁ, ଅବିସର୍ଗ 'ଅ'କାର ଜପ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଠାରେ — ହେ ଦେବୀ, ଆଚମ୍ବିତରେ ମହାନ ଜ୍ଞାନ-ଓଘ ସ୍ୱରୂପ…
- 74 varṇasya savisargasya visargāntaṃ citiṃ kuru | nirādhāreṇa cittena … ବିସର୍ଗ-ସହିତ ବର୍ଣ୍ଣର ବିସର୍ଗ-ଅନ୍ତରେ ଚିତିକୁ ଲଗାନ୍ତୁ;
- 75 vyomākāraṃ svam ātmānaṃ dhyāyed digbhir anāvṛtam | nirāśrayā … ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ବ୍ୟୋମାକାର, ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଅନାବୃତ ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତୁ — ସେତେବେଳେ ନିରାଶ୍ରୟା…
- 76 kiñcidaṅgaṃ vibhidyādau tīkṣṇasūcyādinā tataḥ | tatraiva cetanāṃ yuktvā … ପ୍ରଥମେ କିଛି ଅଙ୍ଗକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସୂଚୀ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ବେଧି, ସେଠାରେହିଁ ଚେତନା ଯୋଗ କରନ୍ତୁ — ଭୈରବରେ…
- 77 cittādyantaḥkṛtir nāsti mamāntar bhāvayed iti | vikalpānām abhāvena … 'ଚିତ୍ତ ଆଦି ଅନ୍ତଃକରଣ ମୋ ଭିତରେ ନାହିଁ' — ଏହିପରି ଭାବନା କରନ୍ତୁ;
- 78 māyā vimohinī nāma kalāyāḥ kalanaṃ sthitam | ityādidharmaṃ … 'ମାୟା ବିମୋହିନୀ;
- 79 jhagitīcchāṃ samutpannām avalokya śamaṃ nayet | yata eva … ଅଚାନକ ଉତ୍ପନ୍ନ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅବଲୋକନ କରି ଶାନ୍ତ କରନ୍ତୁ;
- 80 yadā mamecchā notpannā jñānaṃ vā kas tadāsmy aham … 'ଯେତେବେଳେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନାହିଁ, ବା ଜ୍ଞାନ — ସେତେବେଳେ ମୁଁ କିଏ?
- 81 icchāyām athavā jñāne jāte cittaṃ niveśayet | ātmabuddhyānanyacetās … ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ଚିତ୍ତକୁ ସେଥିରେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ, ଆତ୍ମ-ବୁଦ୍ଧି ସହ ଅନନ୍ୟ-ଚିତ୍ତ…
- 82 nirnimittaṃ bhavej jñānaṃ nirādhāraṃ bhramātmakam | tattvataḥ kasyacin … ଜ୍ଞାନ ନିର୍ନିମିତ୍ତ, ନିରାଧାର, ଭ୍ରମାତ୍ମକ ହୋଇଥାଏ;
- 83 ciddharmā sarvadeheṣu viśeṣo nāsti kutracit | ataś ca … ଚିତ୍-ଧର୍ମା ସମସ୍ତ ଦେହରେ;
- 84 kāmakrodhalobhamohamadamātsaryagocare | buddhiṃ nistimitāṃ kṛtvā tat tattvam avaśiṣyate କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମୋହ, ମଦ, ମାତ୍ସର୍ଯ୍ୟର କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୁଦ୍ଧିକୁ ନିସ୍ତିମିତ କରି — ସେହି ତତ୍ତ୍ୱ…
- 85 indrajālamayaṃ viśvaṃ vyastaṃ vā citrakarmavat | bhramadvā dhyāyataḥ … ବିଶ୍ୱକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଜାଳ-ମୟ, ବ୍ୟସ୍ତ, କିମ୍ବା ଚିତ୍ର-କର୍ମ ସଦୃଶ, ବା ଭ୍ରମଣଶୀଳ — ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ ଓ ଦର୍ଶନ…
- 86 na cittaṃ nikṣiped duḥkhe na sukhe vā parikṣipet … ଚିତ୍ତକୁ ଦୁଃଖରେ ନ ପକାନ୍ତୁ, ସୁଖରେ ବି ନ ପକାନ୍ତୁ;
- 87 vihāya nijadehāsthāṃ sarvatrāsmīti bhāvayan | dṛḍhena manasā dṛṣṭyā … ନିଜ ଦେହର ଆସ୍ଥା ତ୍ୟାଗ କରି 'ମୁଁ ସର୍ବତ୍ର' ବୋଲି ଭାବନା କରୁ କରୁ — ଦୃଢ ମନ ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ନ ଦେଖୁଥିବା…
- 88 ghaṭādau yac ca vijñānam icchādyaṃ vā mamāntare | … ଘଟ ଆଦିଠାରେ ଯେଉଁ ବିଜ୍ଞାନ, ବା ମୋ ଭିତରେ ଇଚ୍ଛା ଆଦି — 'ତାହା ସର୍ବଗତ ଭାବେ ଜାତ' ବୋଲି ଭାବନା…
- 89 grāhyagrāhakasaṃvittiḥ sāmānyā sarvadehinām | yogināṃ tu viśeṣo'sti sambandhe … ଗ୍ରାହ୍ୟ-ଗ୍ରାହକ-ସମ୍ବିତ୍ତି ସମସ୍ତ ଦେହୀଙ୍କଠାରେ ସାମାନ୍ୟ;
- 90 svavad anyaśarīre'pi saṃvittim anubhāvayet | apekṣāṃ svaśarīrasya tyaktvā … ନିଜ ଦେହ ସଦୃଶ ଅନ୍ୟର ଦେହରେ ବି ସମ୍ବିତ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ;
- 91 nirādhāraṃ manaḥ kṛtvā vikalpān na vikalpayet | tadātmaparamātmatve … ମନକୁ ନିରାଧାର କରି ବିକଳ୍ପ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ;
- 92 sarvajñaḥ sarvakartā ca vyāpakaḥ parameśvaraḥ | sa evāhaṃ … 'ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବକର୍ତ୍ତା, ବ୍ୟାପକ, ପରମେଶ୍ୱର — ସେହି ମୁଁ, ଶୈବ-ଧର୍ମା' — ଏହି ଦାର୍ଢ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶିବ…
- 93 jalasyevormayo vahner jvālābhaṅgyaḥ prabhā raveḥ | mamaiva bhairavasyaitā … ଜଳର ଲହର ସଦୃଶ, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା-ଭଙ୍ଗି ସଦୃଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ସଦୃଶ — ଏ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ-ଭଙ୍ଗି ମୁଁ…
- 94 bhrāntvā bhrāntvā śarīreṇa tvaritaṃ bhuvi pātanāt | kṣobhaśaktivirāmeṇa … ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ଘୂରି ଘୂରି, ଶିଘ୍ର ଭୂମିରେ ପତିତ ହେଲେ — କ୍ଷୋଭ-ଶକ୍ତିର ବିରାମରୁ ପରମ ଅବସ୍ଥା ଜାତ ହୁଏ।
- 95 ādhāreṣv athavāśaktyā jñānād vā deśakalpanāt | ujjāte śaktisaṃśobhe … ଆଧାରଗୁଡ଼ିକରେ, କିମ୍ବା ଅଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ବା ଦେଶ-କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା — ଶକ୍ତି-ସଂଶୋଭ…
- 96 upaviśyāsane samyag bāhū kṛtvārdhakuñcitau | kakṣavyomni manaḥ kurvan … ଆସନରେ ସମ୍ୟକ୍ ବସି, ବାହୁଗୁଡ଼ିକୁ ଅର୍ଦ୍ଧ-କୁଞ୍ଚିତ କରି, କକ୍ଷ-ବ୍ୟୋମରେ ମନ ଲଗାନ୍ତୁ — ତଲ୍ଲୟ ଦ୍ୱାରା…
- 97 sthūlarūpasya bhāvasya stabdhāṃ dṛṣṭiṃ nipātya ca | acireṇa … ସ୍ଥୂଳ-ରୂପ ବସ୍ତୁ ଉପରେ ସ୍ତବ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟି ନିପାତ କରି, ଶିଘ୍ର ମନକୁ ନିରାଧାର କରି ବ୍ୟକ୍ତି ଶିବକୁ…
- 98 madhyajihve sphāritāsye madhye nikṣipya cetanām | uccaran manasā … ଜିଭ ମଝିରେ ରଖି, ମୁଖ ଖୋଲା, ମଝିରେ ଚେତନା ନିକ୍ଷେପ କରି, ମନରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁ କରୁ ଶିବ-ଧ୍ୟାନ…
- 99 kapālāntar mano nyasya tiṣṭhan mīlitalocanaḥ | krameṇa manaso … କପାଳ ଭିତରେ ମନ ସ୍ଥାପନ କରି, ବନ୍ଦ ଆଖିରେ ସ୍ଥିର ରହି, ମନର କ୍ରମିକ ଦୃଢ଼ତା ଦ୍ୱାରା — ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ…
- 100 madhyanāḍī madhyasaṃsthā bisasūtrābharūpayā | dhyātāntarvyomayā devyā tayā devaḥ … ମଧ୍ୟ-ନାଡ଼ୀ ମଝିରେ ସ୍ଥିତ, ପଦ୍ମ-ତନ୍ତୁ ସଦୃଶ — ଅନ୍ତର୍ବ୍ୟୋମା ଦେବୀ ରୂପେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା…
- 101 kararuddhadṛgastreṇa bhrūbhedād dvārarodhanāt | dṛṣṭe bindau kramāl līne … ହାତ ଦ୍ୱାରା ଦୃଷ୍ଟି-ଅସ୍ତ୍ର ରୋଧ କରି, ଭ୍ରୂ-ଭେଦ ଓ ଦ୍ୱାର-ରୋଧ ଦ୍ୱାରା, ବିନ୍ଦୁ ଦୃଷ୍ଟ ଓ କ୍ରମେ ଲୀନ…
- 102 mantrārthaproktarūpāṇi adhikāriviśeṣataḥ | tāni sādhayate kaścit sādhayan sādhako … ମନ୍ତ୍ର-ଅର୍ଥ ରୂପେ ଉକ୍ତ ରୂପଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକାରୀ ବିଶେଷ ଅନୁସାରେ;
- 103 tasmād anusandheyaṃ tattadaṅgaṃ viśeṣataḥ | ekatra jñānaṃ saṃśritya … ସେଥିପାଇଁ ସେହି ସେହି ଅଙ୍ଗ ବିଶେଷ ଭାବେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରଣୀୟ;
- 104 kāminaḥ kāmanāvegād vismayo yogināṃ mataḥ | svaśarīrāhlādaśaktir jāyate … କାମୀର କାମନା-ବେଗରୁ ଯୋଗୀଙ୍କ ମତରେ ଯେଉଁ ବିସ୍ମୟ — ତାହାହିଁ ନିଜ ଶରୀରର ଆହ୍ଲାଦ-ଶକ୍ତି ରୂପେ…
- 105 lehanāmanthanākoṭaiḥ strīsukhasya bharāt smṛteḥ | śaktyabhāve'pi deveśi bhaved … ହେ ଦେବେଶି, ଲେହନ, ମନ୍ଥନ, ଆକୋଟ ଦ୍ୱାରା, ସ୍ତ୍ରୀ-ସୁଖର ସ୍ମରଣ ଦ୍ୱାରା — ଶକ୍ତିର ଅଭାବରେ ସୁଦ୍ଧା…
- 106 ānande mahati prāpte dṛṣṭe vā bāndhave cirāt | … ମହାନ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, କିମ୍ବା ବହୁ ସମୟ ପରେ ବାନ୍ଧବ ଦୃଷ୍ଟ ହେଲେ — ଉଦ୍ଗତ ଆନନ୍ଦକୁ ଧ୍ୟାନ କରି…
- 107 jagdhipānakṛtollāsarasānandavijṛmbhaṇāt | bhāvayed bharitāvasthāṃ mahānandas tato bhavet ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଉଲ୍ଲାସ ଓ ରସ-ଆନନ୍ଦର ବିଜୃମ୍ଭଣରୁ — ଭରିତ-ଅବସ୍ଥା ଭାବନା କରନ୍ତୁ;
- 108 gītādiviṣayāsvādāsamasaukhyaikatātmanaḥ | yoginas tanmayatvena manorūḍhes tadātmatā ଗୀତ ଆଦି ବିଷୟ-ଆସ୍ୱାଦର ଅସମ ସୌଖ୍ୟ ସହ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଥିବା ଯୋଗୀଙ୍କଠାରେ ତନ୍ମୟତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ମନ-ରୂଢ଼ିରୁ…
- 109 yatra yatrātmanas tuṣṭir manas tatraiva dhārayet | tatra … ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମାର ତୁଷ୍ଟି, ସେଠାରେହିଁ ମନକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତୁ;
- 110 anāgatāyāṃ nidrāyāṃ pranaṣṭe bāhyagocare | sāvasthā manasā gamyā … ନିଦ୍ରା ଯେତେବେଳେ ଆସିନାହିଁ ଓ ବାହ୍ୟ-ଗୋଚର ବିଲୁପ୍ତ — ସେହି ଅବସ୍ଥା ମନ ଦ୍ୱାରା ଗମ୍ୟ;
- 111 tejasā sūryadīpāder ākāśe śabalīkṛte | dṛṣṭe svātmani bhāyukte … ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦୀପ ଆଦିର ତେଜ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଚିତ୍ର-ବର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଏବଂ ନିଜ ଆତ୍ମା ସେହି ଆଭା ସହିତ ଦୃଷ୍ଟ…
- 112 karaṅkiṇyā krodhanayā bhairavyā lelihānayā | khecaryā dṛṣṭikāle ca … କରଙ୍କିଣୀ, କ୍ରୋଧନା, ଭୈରବୀ, ଲେଲିହାନା ଓ ଖେଚରୀ — (ଏହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକର) ଦୃଷ୍ଟି-କାଳରେ ପର-ଆବାପ୍ତି…
- 113 mṛdvāsane sphijaikena hastapādau nirāśrayau | nidhāya tatprasaṅgena parā … କୋମଳ ଆସନରେ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ନିତମ୍ବ ଉପରେ, ହାତ-ପାଦ ନିରାଶ୍ରୟ ରଖି ବସିଲେ — ସେହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ପରମ…
- 114 upaviśyāsane samyag bāhū kṛtvārdhakuñcitau | kakṣavyomni manaḥ kurvan … ଆସନରେ ସମ୍ୟକ୍ ବସି, ବାହୁଗୁଡ଼ିକୁ ଅର୍ଦ୍ଧ-କୁଞ୍ଚିତ କରି, କକ୍ଷ-ବ୍ୟୋମରେ ମନ ଲଗାନ୍ତୁ — ତଲ୍ଲୟ ଦ୍ୱାରା…
- 115 sthūlarūpasya bhāvasya stabdhāṃ dṛṣṭiṃ nipātya ca | acireṇa … ସ୍ଥୂଳ-ରୂପ ବସ୍ତୁ ଉପରେ ସ୍ତବ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟି ନିପାତ କରି, ଶିଘ୍ର ମନକୁ ନିରାଧାର କରି ବ୍ୟକ୍ତି ଶିବକୁ…
- 116 madhyajihve sphāritāsye madhye nikṣipya cetanām | hoccāraṃ manasā … ଜିଭ ମଝିରେ ରଖି, ମୁଖ ଖୋଲା, ମଝିରେ ଚେତନା ନିକ୍ଷେପ କରି, ମନରେ 'ହ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁ କରୁ — ତାହାଠାରୁ…
- 117 āsane śayane sthitvā nirādhāraṃ vibhāvayan | svadehaṃ manasi … ଆସନ କିମ୍ବା ଶୟନରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ନିଜ ଶରୀରକୁ ନିରାଧାର ବୋଲି ଭାବନା କରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ — ମନ କ୍ଷୀଣ…
- 118 calāsane sthitasyātha śanair vā dehacālanāt | praśānte mānase … ହେ ଦେବୀ, ଚଳନ୍ତା ଆସନରେ ବସି, କିମ୍ବା ଧୀରେ ଧୀରେ ଦେହ ଚାଳନା ଦ୍ୱାରା — ମାନସିକ ଭାବ ପ୍ରଶାନ୍ତ ହେଲେ —…
- 119 ākāśaṃ vimalaṃ paśyan kṛtvā dṛṣṭiṃ nirantarām | stabdhātmā … ହେ ଦେବୀ, ବିମଳ ଆକାଶକୁ ନିରନ୍ତର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁ ଦେଖୁ, ସ୍ତବ୍ଧ-ଆତ୍ମା ବ୍ୟକ୍ତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଭୈରବ-ବପୁ…
- 120 līnaṃ mūrdhni viyat sarvaṃ bhairavatvena bhāvayet | tat … ମୁଣ୍ଡରେ ଲୀନ ସମସ୍ତ ବ୍ୟୋମକୁ ଭୈରବତ୍ୱ ରୂପେ ଭାବନା କରନ୍ତୁ — ସେସବୁ ଭୈରବାକାର ତେଜସ୍-ତତ୍ତ୍ୱରେ…
- 121 kiñcijjñātaṃ dvaitadāyi bāhyālokas tamaḥ punaḥ | viśvādi bhairavaṃ … କିଞ୍ଚିତ୍-ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱୈତ ଆଣେ;
- 122 evam eva durniśāyāṃ kṛṣṇapakṣāgame ciram | taimiraṃ bhāvayan … ସେହିପରି, ଦୁର୍ନିଶାରେ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଆଗମନ ସମୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତୈମିର ରୂପ ଭାବନା କଲେ — ଭୈରବ-ରୂପ…
- 123 evam eva nimīlyādau netre kṛṣṇābham agrataḥ | prasārya … ସେହିପରି, ପ୍ରଥମେ ଆଖି ବନ୍ଦ କରି, କୃଷ୍ଣାଭ ସମ୍ମୁଖରେ ବିସ୍ତାର କରି, ଭୈରବ-ରୂପ ଭାବନା କରୁ କରୁ —…
- 124 yasya kasyendriyasyāpi vyāghātāc ca nirodhataḥ | praviṣṭasyādvaye śūnye … ଯେକୌଣସି ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ବ୍ୟାଘାତ ବା ନିରୋଧ ଦ୍ୱାରା — ଅଦ୍ୱୟ ଶୂନ୍ୟରେ ପ୍ରବିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିଠାରେ ସେଠାରେହିଁ…
- 125 abindum avisargaṃ ca akāraṃ japato mahān | udeti … ଅବିନ୍ଦୁ, ଅବିସର୍ଗ 'ଅ'କାର ଜପ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଠାରେ — ହେ ଦେବୀ, ଆଚମ୍ବିତରେ ମହାନ ଜ୍ଞାନ-ଓଘ ସ୍ୱରୂପ…
- 126 varṇasya savisargasya visargāntaṃ citiṃ kuru | nirādhāreṇa cittena … ବିସର୍ଗ-ସହିତ ବର୍ଣ୍ଣର ବିସର୍ଗ-ଅନ୍ତରେ ଚିତିକୁ ଲଗାନ୍ତୁ;
- 127 vyomākāraṃ svam ātmānaṃ dhyāyed digbhir anāvṛtam | nirāśrayā … ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ବ୍ୟୋମାକାର, ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଅନାବୃତ ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତୁ — ସେତେବେଳେ ନିରାଶ୍ରୟା…
- 128 kiñcidaṅgaṃ vibhidyādau tīkṣṇasūcyādinā tataḥ | tatraiva cetanāṃ yuktvā … ପ୍ରଥମେ କିଛି ଅଙ୍ଗକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସୂଚୀ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ବେଧି, ସେଠାରେହିଁ ଚେତନା ଯୋଗ କରନ୍ତୁ — ଭୈରବରେ…
- 129 cittādyantaḥkṛtir nāsti mamāntar bhāvayed iti | vikalpānām abhāvena … 'ଚିତ୍ତ ଆଦି ଅନ୍ତଃକରଣ ମୋ ଭିତରେ ନାହିଁ' — ଏହିପରି ଭାବନା କରନ୍ତୁ;
- 130 māyā vimohinī nāma kalāyāḥ kalanaṃ sthitam | ityādidharmaṃ … 'ମାୟା ବିମୋହିନୀ;
- 131 jhagitīcchāṃ samutpannām avalokya śamaṃ nayet | yata eva … ଅଚାନକ ଉତ୍ପନ୍ନ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅବଲୋକନ କରି ଶାନ୍ତ କରନ୍ତୁ;
- 132 yadā mamecchā notpannā jñānaṃ vā kas tadāsmy aham … 'ଯେତେବେଳେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନାହିଁ, ବା ଜ୍ଞାନ — ସେତେବେଳେ ମୁଁ କିଏ?
- 133 icchāyām athavā jñāne jāte cittaṃ niveśayet | ātmabuddhyānanyacetās … ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ଚିତ୍ତକୁ ସେଥିରେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ, ଆତ୍ମ-ବୁଦ୍ଧି ସହ ଅନନ୍ୟ-ଚିତ୍ତ…
- 134 nirnimittaṃ bhavej jñānaṃ nirādhāraṃ bhramātmakam | tattvataḥ kasyacin … ଜ୍ଞାନ ନିର୍ନିମିତ୍ତ, ନିରାଧାର, ଭ୍ରମାତ୍ମକ ହୋଇଥାଏ;
- 135 ciddharmā sarvadeheṣu viśeṣo nāsti kutracit | ataś ca … ଚିତ୍-ଧର୍ମା ସମସ୍ତ ଦେହରେ;
- 136 kāmakrodhalobhamohamadamātsaryagocare | buddhiṃ nistimitāṃ kṛtvā tat tattvam avaśiṣyate କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମୋହ, ମଦ, ମାତ୍ସର୍ଯ୍ୟର କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୁଦ୍ଧିକୁ ନିସ୍ତିମିତ କରି — ସେହି ତତ୍ତ୍ୱ…
- 137 indrajālamayaṃ viśvaṃ vyastaṃ vā citrakarmavat | bhramadvā dhyāyataḥ … ବିଶ୍ୱକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଜାଳ-ମୟ, ବ୍ୟସ୍ତ, କିମ୍ବା ଚିତ୍ର-କର୍ମ ସଦୃଶ, ବା ଭ୍ରମଣଶୀଳ — ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ ଓ ଦର୍ଶନ…
- 138 na cittaṃ nikṣiped duḥkhe na sukhe vā parikṣipet … ଚିତ୍ତକୁ ଦୁଃଖରେ ନ ପକାନ୍ତୁ, ସୁଖରେ ବି ନ ପକାନ୍ତୁ;
- 139 vihāya nijadehāsthāṃ sarvatrāsmīti bhāvayan | dṛḍhena manasā dṛṣṭyā … ନିଜ ଦେହର ଆସ୍ଥା ତ୍ୟାଗ କରି 'ମୁଁ ସର୍ବତ୍ର' ବୋଲି ଭାବନା କରୁ କରୁ — ଦୃଢ ମନ ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ନ ଦେଖୁଥିବା…
- 140 ghaṭādau yac ca vijñānam icchādyaṃ vā mamāntare | … ଘଟ ଆଦିଠାରେ ଯେଉଁ ବିଜ୍ଞାନ, ବା ମୋ ଭିତରେ ଇଚ୍ଛା ଆଦି — 'ତାହା ସର୍ବଗତ ଭାବେ ଜାତ' ବୋଲି ଭାବନା…
- 141 grāhyagrāhakasaṃvittiḥ sāmānyā sarvadehinām | yogināṃ tu viśeṣo'sti sambandhe … ଗ୍ରାହ୍ୟ-ଗ୍ରାହକ-ସମ୍ବିତ୍ତି ସମସ୍ତ ଦେହୀଙ୍କଠାରେ ସାମାନ୍ୟ;
- 142 svavad anyaśarīre'pi saṃvittim anubhāvayet | apekṣāṃ svaśarīrasya tyaktvā … ନିଜ ଦେହ ସଦୃଶ ଅନ୍ୟର ଦେହରେ ବି ସମ୍ବିତ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ;
- 143 nirādhāraṃ manaḥ kṛtvā vikalpān na vikalpayet | tadātmaparamātmatve … ମନକୁ ନିରାଧାର କରି ବିକଳ୍ପ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ;
- 144 sarvajñaḥ sarvakartā ca vyāpakaḥ parameśvaraḥ | sa evāhaṃ … 'ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବକର୍ତ୍ତା, ବ୍ୟାପକ, ପରମେଶ୍ୱର — ସେହି ମୁଁ, ଶୈବ-ଧର୍ମା' — ଏହି ଦାର୍ଢ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶିବ…
- 145 jalasyevormayo vahner jvālābhaṅgyaḥ prabhā raveḥ | mamaiva bhairavasyaitā … ଜଳର ଲହର ସଦୃଶ, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା-ଭଙ୍ଗି ସଦୃଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ସଦୃଶ — ଏ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ-ଭଙ୍ଗି ମୁଁ…
- 146 bhrāntvā bhrāntvā śarīreṇa tvaritaṃ bhuvi pātanāt | kṣobhaśaktivirāmeṇa … ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ଘୂରି ଘୂରି, ଶିଘ୍ର ଭୂମିରେ ପତିତ ହେଲେ — କ୍ଷୋଭ-ଶକ୍ତିର ବିରାମରୁ ପରମ ଅବସ୍ଥା ଜାତ ହୁଏ।
- 147 ādhāreṣv athavāśaktyā jñānād vā deśakalpanāt | ujjāte śaktisaṃśobhe … ଆଧାରଗୁଡ଼ିକରେ, କିମ୍ବା ଅଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ବା ଦେଶ-କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା — ଶକ୍ତି-ସଂଶୋଭ…
- 148 evam eva hi sarvatra bhairavo bhairavīpriye | sarvatra … ହେ ଭୈରବୀ-ପ୍ରିୟେ, ଠିକ୍ ସେହିପରି ସର୍ବତ୍ର ଭୈରବ;
- 149 yasya kasyāpi dehe'smin pratyayo'haṃkṛto bhavet | tasyaiva kṣudrasaṃvitter … ଏହି ଦେହରେ ଯିଏ ବି 'ମୁଁ' ବୋଲି ପ୍ରତ୍ୟୟ କରନ୍ତି — ତାଙ୍କର କ୍ଷୁଦ୍ର-ସମ୍ବିତ୍ତିରୁ ବି ଭୈରବତ୍ୱ…
- 150 śrīdevy uvāca | devadeva mahādeva paripūrṇo'si me prabho … ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ: ହେ ଦେବଦେବ, ମହାଦେବ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋ ପାଇଁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ!
- 151 yathā tvayā kṛpāviṣṭam idaṃ rahasyam uddhṛtam | tathaiva … ଯେପରି ଆପଣ କୃପା-ଆବେଶରେ ଏହି ରହସ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିଛନ୍ତି, ସେହିପରି ଏହା ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କୁହାଯିବ;
- 152 idaṃ vijñānam uditaṃ jarāmaraṇanāśanam | brahmādidevavandyasya manthānabhairavasya ca ଏହି ବିଜ୍ଞାନ ଉଦିତ ହୋଇଛି, ଜରା-ମରଣ-ନାଶକ;
- 153 anākhyātam idaṃ tantraṃ bhogamokṣavidhāyakam | anākhyātam idaṃ tantraṃ … ଏହି ତନ୍ତ୍ର ଅନାଖ୍ୟାତ, ଭୋଗ-ମୋକ୍ଷ-ବିଧାୟକ;
- 154 anena jñānalābhena gurubhāvaḥ prasīdati | labdhvā yaḥ paramāṃ … ଏହି ଜ୍ଞାନ-ଲାଭ ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁ-ଭାବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ;
- 155 yatra yatra kathañcit tu kartṛkarmaviviktatā | tatra tatra … ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି, କୌଣସି ପ୍ରକାରରେ ବି, କର୍ତ୍ତା-କର୍ମର ବିବେକ-ବିଭାଗ ଆସେ — ସେଠାରେ ସେଠାରେ…
- 156 evaṃ vijñānam ālambya yogino jāyate śivaḥ | tīrthādiṣu … ଏହି ବିଜ୍ଞାନକୁ ଅବଲମ୍ବନ କରି ଯୋଗୀ ଶିବ ହୁଅନ୍ତି;
- 157 śrotrātmano'samatā śaktiś cāsya cittasamatā samā | ātmadhyānena yā … ଶ୍ରୋତା-ଆତ୍ମାର ଅସମତା ଓ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି — ଚିତ୍ତ-ସମତା ଦ୍ୱାରା ସମ ହୁଏ;
- 158 etadvijñānavijñānāt tatkṣaṇād yogavittamaḥ | yogināṃ sa mahāyogī jāyate … ଏହି ବିଜ୍ଞାନର ବିଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସେ ଯୋଗ-ବିତ୍ତମ ହୁଅନ୍ତି;
- 159 śrīdevy uvāca | devadeva mahādeva paritṛptāsmi śaṅkara | … ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ: ହେ ଦେବଦେବ, ମହାଦେବ, ହେ ଶଙ୍କର, ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ!
- 160 sarvaśaktiprabhedānāṃ hṛdayaṃ jñātam adya ca | rudrayāmalam āsādya … ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି-ପ୍ରଭେଦର ହୃଦୟ ଆଜି ଜଣା ପଡ଼ିଲା;
- 161 ity uktvānanditā devī kaṇṭhe lagnā śivasya tu | … ଏହିପରି କହି, ଆନନ୍ଦିତ ଦେବୀ ଶିବଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଲାଗି ଗଲେ;
- 162 kulaguhyaṃ samākhyātaṃ na deyaṃ prokṣya kasyacit | śiṣyāya … ଏହି କୁଳ-ଗୁହ୍ୟ ସମାଖ୍ୟାତ;
- 163 iti vijñānabhairave śrīdevyā stavanātmakam | śataikaṃ dvādaśādhikam uktaṃ … ଏହିପରି ବିଜ୍ଞାନ-ଭୈରବରେ ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ସ୍ତୁତି-ରୂପରେ ଶହେ ଗୋଟିଏ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ-ଅଧିକ — ଭେଦ-ବର୍ଜିତ —…