स्पन्दकारिकाः
Spandakārikāḥ
- 1 yasyonmeṣa-nimeṣābhyāṃ jagataḥ pralayodayau / taṃ śakti-cakra-vibhava-prabhavaṃ śaṅkaraṃ stumaḥ … ਅਸੀਂ ਉਸ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ-ਚੱਕਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਨੇਤਰਾਂ ਦੇ…
- 2 yatra sthitam idaṃ sarvaṃ kāryaṃ yasmāc ca nirgatam … ਜਿਸ (ਸਪੰਦ ਤੱਤ) ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਾਰਜ-ਜਗਤ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ — ਉਸ ਦੇ ਅਣਢਕੇ…
- 3 jāgrad-ādi-vibhede 'pi tad-abhinne prasarpati / nivartate nijān naiva … ਜਾਗਰਤ ਆਦਿ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਅਭਿੰਨ ਰਹਿ ਕੇ, (ਸਪੰਦ-ਤੱਤ) ਆਪਣੇ…
- 4 ahaṃ sukhī ca duḥkhī ca raktaś cetyādi-saṃvidaḥ / … 'ਮੈਂ ਸੁਖੀ ਹਾਂ', 'ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ', 'ਮੈਂ ਅਨੁਰਾਗੀ ਹਾਂ' ਆਦਿ ਜੋ ਚੇਤਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ…
- 5 na duḥkhaṃ na sukhaṃ yatra na grāhyaṃ grāhakaṃ … ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਨਾ ਸੁੱਖ, ਨਾ ਗ੍ਰਾਹਯ (ਜਾਣਨ-ਯੋਗ) ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਗ੍ਰਾਹਕ (ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ), ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ…
- 6 yataḥ karaṇa-vargo 'yaṃ vimūḍho 'mūḍha-vat svayam / sahāntareṇa … ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਜੜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਅੰਤਰ-ਚੱਕਰ (ਅੰਤਃਕਰਣ) ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਚੇਤੰਨ ਵਾਂਗ…
- 7 labhate tat-prayatnena parīkṣyaṃ tattvam ādarāt / yataḥ svatantratā … ਉਸ ਤੱਤ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਹਿਤ ਖੋਜ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਸੁਭਾਵਿਕ, ਅਕ੍ਰਿਤਿਮ ਸੁਤੰਤਰਤਾ…
- 8 na hīcchā-nodanasyāyaṃ prerakatvena vartate / api tv ātma-bala-sparśāt … ਉਹ (ਪੁਰਖ) ਇੱਛਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ;
- 9 nijāśuddhyāsamarthasya kartavyeṣv abhilāṣiṇaḥ / yadā kṣobhaḥ pralīyeta tadā … ਜੋ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਕਾਰਨ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਕਰਨ-ਯੋਗ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ — ਜਦੋਂ…
- 10 tadāsyākṛtrimo dharmo jñatva-kartṛtva-lakṣaṇaḥ / yatas tad epsitaṃ sarvaṃ … ਤਦ ਉਸ ਦਾ ਅਕ੍ਰਿਤਿਮ (ਸੁਭਾਵਿਕ) ਧਰਮ — ਜੋ ਸਰਵਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਸਰਵਕਰਤਾ-ਪਣ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ — ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,…
- 11 tam adhiṣṭhātṛ-bhāvena svabhāvam avalokayan / smayamāna ivāste yas … ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ (ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਰਤਾ) ਵਜੋਂ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਜਿਹਾ…
- 12 nābhāvo bhāvyatām eti na ca tatrāsty amūḍhatā / … ਅਭਾਵ (ਸ਼ੂਨਯ) ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ (ਅਮੂੜ੍ਹਤਾ) ਹੈ;
- 13 atas tat-kṛtrimaṃ jñeyaṃ sauṣupta-padavat sadā / na tv … ਇਸ ਲਈ ਉਹ (ਸ਼ੂਨਯ) ਸਦਾ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਾਂਗ ਕ੍ਰਿਤਿਮ (ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ) ਹੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ;
- 14 avasthā-yugalaṃ cātra kārya-kartṛtva-śabditam / kāryatā kṣayiṇī tatra kartṛtvaṃ … ਇੱਥੇ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਕਾਰਜਤਾ ਅਤੇ ਕਰਤ੍ਰਿੱਤਵ: ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਤਾ ਖ਼ਤਮ…
- 15 kāryonmukhaḥ prayatno yaḥ kevalaṃ so 'tra lupyate / … (ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ) ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਯਤਨ ਲੋਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਰਜਾਂ ਵੱਲ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ;
- 16 na tu yo 'ntarmukho bhāvaḥ sarvajñatva-guṇāspadam / tasyopalabdhi-lopo … ਪਰ ਜੋ ਅੰਤਰ-ਮੁਖੀ ਭਾਵ ਸਰਵਗਿਆਤਾ-ਗੁਣ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਯ ਹੈ — ਉਸ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਦਾ ਲੋਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ;
- 17 tasyopalabdhā satataṃ tri-padāvyabhicāriṇaḥ / nityaṃ syāt suprabuddhasya tad-ādy-ante … ਉਸ (ਅਸਲੀਅਤ) ਦਾ ਉਪਲਬਧਾ (ਅਨੁਭਵੀ), ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਿਚੱਲ ਹੈ, ਸੁਪ੍ਰਬੁੱਧ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ…
- 18 jñāna-jñeya-svarūpiṇyā śaktyā paramayā yutaḥ / pada-dvaye vibhur bhāti … ਜਾਗਰਤ ਅਤੇ ਸੁਪਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭੁ (ਸਰਵਵਿਆਪੀ) ਆਪਣੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ — ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ…
- 19 guṇādi-spanda-niṣyandāḥ sāmānya-spanda-saṃśrayāt / labdhātma-lābhāḥ satataṃ syur jñasyāparipanthinaḥ // ਗੁਣਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਪੰਦ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਸਾਮਾਨਯ ਸਪੰਦ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ;
- 20 aprabuddha-dhiyas tv ete sva-sthiti-sthaganodyatāḥ / pātayanti duruttāre ghore … ਪਰ ਅਪ੍ਰਬੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਹੀ (ਸ਼ਕਤੀਆਂ), ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਉਹਨਾਂ…
- 21 ataḥ satatam udyuktaḥ spanda-tattva-viviktaye / jāgrad eva nijaṃ … ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਸਪੰਦ-ਤੱਤ ਦੇ ਵਿਵੇਕ ਲਈ ਸਦਾ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਗਰਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ…
- 22 atikruddhaḥ prahṛṣṭo vā kiṃ karomīti vā mṛśan / … ਅਤਿ-ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪਰਮ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
- 23 yām avasthāṃ samālambya yad ayaṃ mama vakṣyati / … ਜਿਸ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ — 'ਜੋ ਕੁਝ ਇਹ (ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਆਦਰਣੀਯ) ਮੈਨੂੰ ਕਹੇਗਾ, ਉਹ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗਾ'…
- 24 tām āśrityordhva-mārgeṇa candra-sūryāv ubhāv api / sauṣumne 'dhvany … ਉਸ (ਸਪੰਦ) ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ ਮਾਰਗ ਦੁਆਰਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ (ਇੜਾ ਤੇ ਪਿੰਗਲਾ / ਅਪਾਨ ਤੇ…
- 25 tadā tasmin mahā-vyomni pralīna-śaśi-bhāskare / sauṣupta-padavan mūḍhaḥ prabuddhaḥ … ਤਦ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਲੀਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਮੂੜ੍ਹ (ਅਗਿਆਨੀ) ਉਸ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ…